Quyền riêng tư trên Zalo: Khi sự tiện lợi phải đổi bằng “tự do số”?
Người dùng đang hoang mang, lo lắng quyền riêng tư trên Zalo bị xâm phạm khi Zalo cập nhật chính sách mới bắt buộc người chấp nhận hoặc xóa tài khoản trong 45 ngày. Mọi người lo lắng các dữ liệu cá nhân bị lộ sẽ nguy hiểm đến an toàn không chỉ cá nhân, mà cả gia đình và người trong danh bạ.
Quyền riêng tư trên Zalo
Trong đời sống số tại Việt Nam, Zalo không chỉ là một ứng dụng nhắn tin; nó đã trở thành “hệ sinh thái” không thể thiếu từ liên lạc gia đình, làm việc cơ quan đến giao dịch hành chính. Tuy nhiên, những cập nhật chính sách gần đây của nền tảng này vào cuối năm 2025 đang dấy lên một nỗi lo ngại lớn: Liệu chúng ta có đang bị tước đoạt quyền lựa chọn để đổi lấy sự tiện lợi?
- “Tối hậu thư” 45 ngày: Sự tự nguyện hay ép buộc?
Điểm gây tranh cãi nhất chính là cách Zalo đưa ra yêu cầu thu thập dữ liệu. Theo quy định pháp luật (Nghị định 13/2023/NĐ-CP), việc thu thập dữ liệu cá nhân phải dựa trên sự đồng ý của người dùng. Tuy nhiên, Zalo lại đi kèm một điều kiện khắc nghiệt: Nếu không đồng ý, tài khoản sẽ bị xóa sau 45 ngày.
Đây không còn là sự thỏa thuận tự nguyện mà giống như một bản “tối hậu thư”. Đối với nhiều người, việc mất tài khoản Zalo đồng nghĩa với việc mất đi danh bạ khách hàng, tư liệu công việc và những kỷ niệm quý giá. Việc đặt người dùng vào thế “tiến thoái lưỡng nan” này cho thấy một thái độ có phần xem nhẹ quyền làm chủ thông tin của khách hàng.
- Chúng ta đang “trao tay” những gì?
Hãy nhìn vào danh mục dữ liệu mà Zalo yêu cầu. Không chỉ dừng lại ở số điện thoại hay họ tên, danh sách này mở rộng ra đến:
- Thông tin định danh: CMND/CCCD, Hộ chiếu, hình ảnh khuôn mặt.
- Đời tư cá nhân: Tuổi, giới tính, các mối quan hệ gia đình.
- Dữ liệu hành vi: Thói quen sử dụng, vị trí và sự tương tác.
Đáng lo ngại hơn, dữ liệu này không chỉ nằm lại ở Zalo mà còn được quyền chia sẻ trong toàn bộ hệ sinh thái của VNG (bao gồm các công ty con, liên kết). Điều này có nghĩa là thông tin cá nhân của bạn có thể “chu du” qua nhiều dịch vụ khác nhau mà bạn không hề hay biết hoặc không trực tiếp sử dụng.
- Những rủi ro tiềm ẩn: “Dữ liệu là vàng” nhưng người dùng dễ tổn thương
Khi dữ liệu cá nhân bị tập trung quá mức và chia sẻ rộng rãi, rủi ro đối với người dùng là rất lớn:
- Vấn nạn lừa đảo: Dữ liệu bị lộ lọt là nguyên liệu cho các cuộc gọi rác, tin nhắn lừa đảo “đọc vanh vách” thông tin cá nhân để tạo lòng tin.
- Mất quyền riêng tư: Các thuật toán sẽ thấu hiểu bạn hơn chính bạn, từ đó điều hướng hành vi, sở thích thông qua quảng cáo mục tiêu.
- Sự lệ thuộc: Khi một nền tảng nắm giữ quá nhiều “quyền lực” về thông tin, người dùng trở nên yếu thế trong việc bảo vệ quyền lợi cá nhân.
- Hy vọng từ khung pháp lý
Dù tình hình hiện tại gây nhiều lo lắng, nhưng chúng ta vẫn có quyền hy vọng vào sự thay đổi. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (có hiệu lực từ 1/1/2026) sẽ là một lá chắn mạnh mẽ hơn. Luật mới quy định rõ:
- Việc thu thập dữ liệu phải dựa trên tinh thần tự nguyện thực sự.
- Các nền tảng không được ép buộc người dùng cung cấp giấy tờ tùy thân nhạy cảm nếu không thực sự cần thiết cho dịch vụ lõi.
Trong bối cảnh du lịch hiện nay, Zalo không chỉ là công cụ liên lạc mà đã trở thành một “văn phòng di động” của các đại lý du lịch và du khách. Tuy nhiên, chính sách thu thập dữ liệu mới của Zalo đang đặt ra những rủi ro trực tiếp liên quan đến quyền riêng tư trong lĩnh vực này: Thói quen gửi ảnh Hộ chiếu/Visa qua tin nhắn: Hầu hết du khách Việt có thói quen gửi ảnh Hộ chiếu (Passport) hoặc Visa qua Zalo cho đại lý để đặt vé máy bay, làm thủ tục khách sạn hoặc xin thị thực.
Lời kết: Sự phản ứng của cộng đồng những ngày qua là minh chứng cho việc nhận thức về quyền riêng tư của người Việt đã được nâng cao. Chúng ta không tẩy chay công nghệ, nhưng chúng ta có quyền đòi hỏi sự minh bạch và tôn trọng từ những đơn vị cung cấp dịch vụ.
Trước khi nhấn nút “Đồng ý”, mỗi người dùng hãy ý thức rằng: Thông tin cá nhân là tài sản, và quyền riêng tư là quyền con người. Đã đến lúc các nền tảng số tại Việt Nam cần hành xử như những đối tác tin cậy, thay vì những người độc quyền áp đặt.
Cảm ơn bạn đã xem bài viết!
